❯
❮
لەیلا قاسم
لەیلا قاسم؛ بووکە گەشی کوردستان و شکۆمەندی سێدارە
لەیلا قاسم تەنها ناوێک نییە لە مێژوودا، بەڵکو سیمبولی خۆڕاگری و ئیرادە و قوربانیدانی ئافرەتی کوردە بۆ نیشتمانەکەی. ئەو یەکەم ژنە تێکۆشەر بوو کە لە پێناو دۆزی ڕەوای گەلەکەیدا چووە سەر سێدارە و سەری بۆ دوژمن دانەواند.
یادی کچە کوردێک دەکەینەوە کە مێژووی نەتەوەیەکەی بە خوێنی خۆی نەخشاند. لەیلا قاسم، ئەو کچە چاوگەشەی خانەقین کە لە ١٢ی ئایاری ١٩٧٤دا، کاتێک جەلادەکانی ڕژێمی بەعس ویستیان ئیرادەی بشکێنن ئەو بە سرودی "ئەی ڕەقیب" و بە دەنگێکی بەرزەوە بەرەو سێدارە هەنگاوی نا.
بۆچی لەیلا قاسم جیاواز بوو؟
لەیلا تەنها چالاکوانێکی سیاسی نەبوو، بەڵکو پەیامێکی گەورەی بە گوێی جیهاندا دا:
• خۆڕاگری لە زیندان: سەرەڕای هەموو ئەشکەنجە دڕندەکانی بەعس لەیلا ئامادە نەبوو هیچ زانیارییەک بدات.
• پێشەنگی ئافرەتان: ئەو سەلماندی کە ئافرەتی کورد لە ڕیزەکانی پێشەوەی خەباتدایە و هیچ کەمتر نییە لە پیاوان لە مەیدانی بەرگریکردن لە خاک.
شەهیدبوونی لەیلا قاسم کۆتایی نەبوو، بەڵکو سەرەتایەک بوو بۆ ڕاپەڕینی هەزاران لەیلای تر. ئەو لە کاتی سێدارەدانەکەیدا تەنها ٢٢ ساڵ بوو بەڵام ناوی بۆ هەمیشە بە نەمری لە لاپەڕە زێڕینەکانی مێژوودا مایەوە.
زەنوێر جـاف
زیاتر ببینە...
2026-05-12 06:06:20
ID: 34
❯
❮
ئەنفال
کوردی / عربي
پەیامی سەرۆک بارزانی بۆ سی و هەشت ساڵەی کارەساتی ئەنفال
بە ناوی خوای گەورە و میهرەبان
ئەنفال برینێكی قووڵە لە دڵی هەموو خەڵكی كوردستان، یەکێکە لە گەورەترین تاوانەکان کە لەلایەن دەسەڵاتدارانی پێشووی عێراقەوە بە شێوەیەکی سیستەماتیک و ئامانجدار لەدژی گەلی كوردستان پیادە كرا. لە ئەنجامی ئەو كردەوە نامرۆڤانەیەدا سەد و هەشتا و دوو هەزار هاوڵاتیی کورد بە بێ ئەوەی هیچ تاوانێكیان كردبێت و تەنیا لەبەر كوردبوونیانەوە بێسەروشوێن و شەهید كران. هەروەها كیمیابارانكردن، تەعریب، دەركردنی بەزۆر، گۆڕینی دیموگرافی و وێرانكردنی هەزاران گوند و هەوڵدان بۆ تێكدانی هەموو بنچینەكانی ژیان لە كوردستان، بەشێكی تری ئەو تاوانانە بوو كە حكومەتی پێشووی عێراق لەدژی گەلی كوردستان ئەنجامی داوە.
ئەنفال زوڵمێكی زۆر گەورە بوو لە هەمانكاتدا وانەیەكی گرنگە بۆ نەوەكانی ئێستا و داهاتوو كە نابێ لەژێر هیچ بارودۆخێكدا فەرامۆش بكرێت. پێویستە لە ئاستی نێودەوڵەتی ئەم تاوانە بە جینۆساید بناسرێت و لە ئاستی عێراقدا ئەو دڵنیاییە هەبێت کە ئەم تاوانانە لە بەرانبەر گەلی كوردستان هەرگیز دووبارە نابنەوە. هەروەها ئەركی سەرشانی دەوڵەتی عێراقە قەرەبووی ئەنفال و ئەو جینۆسایدە بكات كە لەدژی میللەتەكەمان ئەنجام دراوە.
لە یادی سی و هەشت ساڵەی كارەساتی ئەنفالدا هەزاران سڵاو بۆ گیانی پاكی شەهیدانی ئەنفال و هەموو شەهیدانی كوردستان دەنێرین، و هاوبەشی خەم و ئازاری خێزان و كەسوكاری سەربەرزی ئەنفالین.
مسعود بارزانی
14ی نیسانی 2026
زیاتر ببینە...
2026-04-14 09:02:42
ID: 33
❯
❮
من کوردێکی موسڵمانم یان موسڵمانێکی کوردم؟ ئاین یان نەتەوە؟
رۆژنامەنووس: خەلیل مهاجیر
پرسیارێکە لای زۆرێکمان مشتوموڕی لەسەر ئەکرێت، کە ئایە من ئەبێت مسوڵمان بم، یان کورد بم، ئایە من بۆم هەیە تەنها دین یاخود نەتەوە هەڵبژێرم؟ ئەم بابەتە وای کردوە بەشێک لە خەلکی حاشای لە کورد بوونی خۆیان بکەن بڵێن ئێمە تەنها مسوڵمانین، با بزانین ئەیە ئەکرێت ئێمە نەتەو و دین لە یەک ڕوانگەوە بەراورد بکەین، ئایە ئەکرێت لەبەر دین واز لە نەتەوە و کورد بوونی خۆمان بهێنین یاخود بەهۆی کورد بوونەوە واز لە دین بێنین.
لە سەرتەدا ئەگەر شیکردنەوەیک بۆ هەریەکێک لە واتای نەتەوە و ئاین بکەین بزانین چین وە جیاوازیان جیە:
ئاین:
ئاین لە ڕوانگەی جیاوازەوە پێناسە کراوە، بەڵام بە گشتی دەتوانرێت بەم شێوەیە پێناسە بکرێت:
ئاین کۆمەڵێک باوەڕ و ڕێوشوێن و نەریت و کردارە کە پەیوەندی بە شتە پیرۆزەکان، خودا یان ڕاستییە سەروو سروشتییەکانەوە هەیە، واتا ئاین پەیوەندیکی روحیە لە نێوان مرۆڤ و خودا، زۆرجاریش ئاین ڕێگە خۆشکەر ئەبێت بۆ ئەوەی مرۆڤ بتوانێ لە کۆمەڵە شتانێک تێبگات.
نەتەوە:
نەتەوە کۆمەڵگایەکی مرۆیییە کە بەھۆی ھۆشیاریی کۆمەڵایەتی و زمان و کەلتوور و مێژووی ھاوبەشەوە یەکیان گرتووە و خاوەنی ویستی بەرزکردنەوەی بەرژەوەندییە ھاوبەشەکانیانن، واتا کۆمەڵە کەسانێکن لەسەر یەک خاک و ژینگە دەژین خاوەنی هەمان زمان و داب و نەریتن .
کەواتە لەم پێناسانە بۆمان دەر ئەکەوێت کە ئاین، بریتیە لە پەیوەندی نێوان مرۆڤ و خوداوە، نەتەوەش بریتیە لە پیوەندی مرۆڤ بەو خاک و زمانەی کە لێی هاتۆتە سەر دونیا، بۆیە ئاین و نەتەوە دوو شتی لێک چیاوازن ناکڕێت مرۆڤ لە یەک ڕوانگەوە سەیریان بکات ، مرۆڤ ئەتوانێت ئاینەکەی بگۆرێت بەڵام هیچ کات ناتوانێت نەتەوە و ناسنامەی خۆی بگۆرێت، تەنانەت پێغەمبەر (محمد) د.خ لە کاتێک دا قەومەکەی دژی ئاینەکی وەستان و ئازارو ئەشکەنجەی زۆریان دا، باڵم هیچ کات حاشای لە نەتەوەکەی خۆی نەکرد هەر لەگەڵیان ماوە، بۆیە ناکرێت ئێمە بەهۆی ئاینەوە پشت لە کورد بوون و نەتەوەی خۆمان بکەن.
زیاتر ببینە...
2026-03-06 20:20:47
ID: 32
❯
❮
حەلیمە عەلی موسلیم
کچێکی گەنج لە رێفی باشووری کۆبانی کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا
حەلیمە عەلی مسلم خەضر، کچێکی گەنج خەڵکی گوندی جۆرتۆناک لە رێفی باشووری شاری کۆبانی، کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا، دوای ئەوەی بەپێی سەرچاوە ناوخۆییەکان چەند ڕۆژێک پێشتر رفێندرا و دەستگیرکرا لەلایەن چەکدارانێکەوە کە سەر بەوەی پێیان دەوترێت «مرتزقەکانی دیمەشق» و لە فەصیلی عەمشاتدا چالاکن.
بەپێی زانیارییەکان، ئەم کچە کە کچەی عەلی سۆرە، لە گوندەکەی خۆی کە لە باشووری ڕێگای نێودەوڵەتی M4 دایە، رفێندرا و بۆ ماوەی سێ ڕۆژ بە دەستگیراوی ماوە. سەرچاوەکان پشتڕاستیان کردەوە کە دوای تێپەڕبوونی ئەو ماوەیە، چەکدارەکان گەڕاندیانەوە بۆ ماڵی خێزانەکەی.
هەمان سەرچاوەکان ئاماژە دەکەن کە دوای گەڕانەوەکە و بەهۆی بارودۆخە قورسەکانی کە لە ماوەی دەستگیرکردنەکەی تێیدا تێپەڕبوو، حەلیمە کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا.
گوندەکانی باشووری ڕێگای نێودەوڵەتی M4 لە رێفی باشووری کۆبانی، ماوەیەکە بە شێوەیەکی دووبارە شڵەژانی ئاسایشیان تێدایە. هاوکات، خەڵکی ناوچەکە داوای کردنەوەی لێکۆڵینەوەیەکی دەستبەجێ و فەرمی دەکەن بۆ دەرخستنی هەموو وردەکاریی ڕووداوەکە و لێپرسینەوە لە ئەوانەی بەرپرسیارن.
هەواڵ ساز و بەدوا داچوون وەشەن میدیا- میدیا ئەحمەد ڕۆژنامە نووس - ڕۆژ ئاوا - حەسەکە
زیاتر ببینە...
2026-02-18 06:25:19
ID: 31
❯
❮
ئاکۆ شارۆشی
ئاکۆ شارۆشی: کەسایەتی کورد بۆ وەشەن میدیا،،،بە بێ بیروباوەڕی نەتەوەیی کامڵ نابێت
ئاکۆ شارۆشی، چالاکوان و ڕاوێژکاری مەیدانی بیر و کولتوور، لە وتارێکدا جەختی لەسەر ئەوە کردەوە کە هیچ کوردێک ناتوانێت کەسایەتییەکی تەواو و کامڵ دروست بکات، ئەگەر بیروباوەڕی نەتەوەیی لە بنەمای هەڵوێست و هۆشیارییەکانی نەبێت.
بە وتەی شارۆشی، ئەو کەسانەی کە بە ناوی ئایین و بە ناوەڕۆکی نەتەوەپەرستی دژەکورد، ئاوازی فاشیزمی گروپی بڵاودەکەنەوە، ناتوانن خۆیان بە ئاوازی ڕەسەنی کوردایەتی بناسن یان شمشاڵی کوردەواری لێبدەن.
لە بەشێکی دیکەی وتارەکەیدا، ئاکۆ شارۆشی بە ڕوونی هۆشداری دا لەسەر ئەو ڕێکخراوانەی بە ناوی ئایین کار دەکەن، بەڵام ناوەڕۆکیان نەتەوەپەرستی عەرەب، تورک یان فارسە و هەڵوێستیان دژ بە ماف و بوونی نەتەوەی کوردە. بە پێی ئەو، ئەم جۆرە ڕێکخراوانە ناتوانن ببنە شوێنی متمانەی کۆمەڵگای کوردی و نابێت پشتیوانییان بکرێت.
شارۆشی هەروەها ئاماژەی بە گرنگی «کەزی» کرد وەک بڕگەیەکی بنەڕەتی کولتووری ژنی کورد و بەشێک لە ناسنامەی کۆمەڵگای کوردی. بە وتەی ئەو، کولتوور یەکێکە لە ڕەمزە سەرەکییەکانی بوونی نەتەوەی کورد، و ڕەوانبێژی ڕوون و ڕوونکەرەوە لە مانای کەزی، کاردانەوەیەکی دروستە بۆ بەرەنگاربوونەوەی داگیرکاری کولتووری.
لە کۆتاییدا، ئاکۆ شارۆشی جەختی لەسەر ئەوە کردەوە کە پاراستن و بەرگرییکردن لە ڕەمزەکانی بوونی نەتەوەی کورد، تایبەت بە کولتوور و ناسنامە، بنەمای مانەوە و بەردەوامی نەتەوەمانە لە ڕووبەڕووی فشاری نەتەوەپەرستان و فاشیزمەکاندا
زیاتر ببینە...
2026-01-25 10:48:13
ID: 30
❯
❮
پەیمانگە حکومییەکان
وردەکارییەکانی خوێندن لە پەیمانگە حکومییەکان و مەرجەکانی وەرگرتنی خوێندکاران
بارزان فارس – هەولێر
وەزارەتی پەروەردەی هەرێمی کوردستان، لە ڕێگەی بەڕێوەبەرایەتی گشتی پەیمانگەکانەوە، بەردەوامە لە ڕێکخستنی کاروباری زانستی و کارگێڕی پەیمانگە حکومییەکان. محەمەد خدر قادر، بەڕێوەبەری گشتی پەیمانگەکان، لە گفتوگۆیەکدا تیشکی خستە سەر جۆری پەیمانگەکان، مەرجەکانی وەرگرتنی خوێندکاران و ئەو گۆڕانکارییە نوێیانەی کە لە کەرتی پەروەردەدا ئەنجامدراون.
بەپێی زانیارییەکان، زیاتر لە دوو ساڵە بەڕێوەبەرایەتی گشتی پەیمانگەکان کار بۆ خزمەتکردنی مامۆستایان و خوێندکاران دەکات لە چوارچێوەی یاسا و ڕێنماییە فەرمییەکاندا. محەمەد خدر قادر ڕوونکردنەوەی دا کە کارەکانی ئەم بەڕێوەبەرایەتییە تەنها پەیمانگە حکومییەکان دەگرێتەوە، چونکە پەیمانگە ناحکومییەکان ڕاستەوخۆ سەر بە نووسینگەی وەزیری پەروەردەن.
جۆری پەیمانگە حکومییەکان
بەڕێوەبەری گشتی پەیمانگەکان دەڵێت:
«ئێمە چوار جۆر پەیمانگەی حکومیمان هەیە؛ پەیمانگەی هونەرە جوانەکان بە هەموو بەشەکانییەوە، پەروەردەی وەرزشی، پەیمانگەکانی کۆمپیوتەر، و پەیمانگە پیشەییەکان کە تازە دامەزراون و خوێندن تێیاندا بە زمانی ئینگلیزییە.»
پەیمانگە پیشەییە نوێیەکان
لە هەنگاوێکی نوێدا بۆ گونجاندن لەگەڵ بازاڕی کاری سەردەم، سێ پەیمانگەی پیشەیی نوێ لە شارەکانی هەولێر، سلێمانی و کفری کرانەتەوە. ئەم پەیمانگەیانە بەشەکانی وەک (ئایتی، گەشتوگوزار، دیزاین و ژمێریاری) لەخۆدەگرن و خوێندن تێیاندا بە زمانی ئینگلیزی دەبێت.
مەرجەکانی وەرگرتنی خوێندکاران
سیستەمی وەرگرتن لە پەیمانگەکاندا جیاوازە. پەیمانگەکانی کۆمپیوتەر پشت بە نمرەی وانەکانی ئینگلیزی، بیرکاری و زانستی پۆلی نۆیەم دەبەستن، لە کاتێکدا پەیمانگەکانی هونەر و وەرزش جەخت زیاتر لەسەر بەهرە و تاقیکردنەوەی لێژنە پسپۆڕەکان دەکەن.
خاڵە سەرەکییەکانی وەرگرتن
• تەمەن و شوێن: یەکێک لە مەرجە سەرەکییەکانە، بەڵام بۆ ئەوانەی تەمەنیان گەورەیە پەیمانگە ئەهلییەکان وەک هەڵبژاردەیەک دەمێننەوە.
• کەسانی شایستە: وارسی پلە یەکی شەهیدان بەبێ هیچ مەرجێک لە پەیمانگە حکومییەکان وەردەگیرێن.
• ستافی خوێندن: مامۆستایان دەبێت لانیکەم بڕوانامەی بەکالۆریۆس و پسپۆڕییەکی گونجاویان هەبێت.
سەرپەرشتیکردنی پەیمانگە ئەهلییەکان
بەڕێوەبەری گشتی پەیمانگەکان ئاماژەی بە پرسی سەرپەرشتیکردنی پەیمانگە ناحکومییەکان کرد و وتی باشتر وایە ئەم کاروبارانەش لای ئەوان بێت بۆ دروستکردنی هەماهەنگییەکی باشتر، هەرچەندە لە ئێستادا لێژنەی تایبەت بۆ چاودێری و پێداچوونەوەی مەرج و ڕێنماییەکانیان هەیە.
بڕوانامە و داهاتووی دەرچووان
لە کۆتاییدا، دەرچووانی پەیمانگە حکومییەکان بڕوانامەی «دبلۆمی پەروەردەیی» وەردەگرن کە باوەڕپێکراوە و نەک تەنها لە هەرێمی کوردستان، بەڵکو لە سەرانسەری عێراقدا کاری پێدەکرێت، و ڕێگایان بۆ چوونە ناو بازاڕی کار یان درێژەدان بە خوێندن لە زانکۆکان دەکات.
⸻
زیاتر ببینە...
2026-01-25 09:31:32
ID: 29
